Bulutli hisoblash — server, ma'lumot ombori, tarmoq va dasturiy ta'minot kabi hisoblash resurslarini internet orqali, talab bo'yicha ijaraga olish modeli. Foydalanuvchi jismoniy uskuna sotib olmaydi va uni saqlamaydi; u faqat ishlatgan resursi uchun to'laydi.
Xizmat modellari
- IaaS (infratuzilma xizmat sifatida) — virtual server, disk va tarmoq beriladi. Operatsion tizim va dasturlarni mijoz o'zi boshqaradi. Eng ko'p erkinlik, eng ko'p mas'uliyat.
- PaaS (platforma xizmat sifatida) — dasturchi faqat kodni joylashtiradi, server sozlamalari provayder zimmasida bo'ladi.
- SaaS (dastur xizmat sifatida) — tayyor dastur brauzer orqali ishlatiladi. Elektron pochta xizmatlari, hujjat muharrirlari va CRM tizimlari shu turkumga kiradi.
Joylashtirish turlari
- Ommaviy bulut — resurslar provayder infratuzilmasida, ko'plab mijozlar o'rtasida taqsimlanadi.
- Xususiy bulut — bitta tashkilot uchun ajratilgan muhit. Maxfiylik talabi yuqori sohalarda tanlanadi.
- Gibrid bulut — ikkalasining birikmasi: maxfiy ma'lumot ichkarida, yuklama cho'qqisi paytida esa tashqi resurs ishlatiladi.
Asosiy afzalliklari
- Moslashuvchan miqyos — yuklama oshganda quvvatni bir necha daqiqada oshirish mumkin.
- Boshlang'ich xarajatning pastligi — server sotib olish o'rniga oylik to'lov.
- Geografik tarqoqlik — xizmatni foydalanuvchiga yaqin mintaqada joylashtirish, bu kechikishni kamaytiradi.
- Zaxira va tiklanish — nusxalash va falokatdan keyin tiklash vositalari tayyor holda beriladi.
E'tibor talab qiladigan tomonlari
- Xarajat nazorati — resurs oson ochilgani uchun ishlatilmayotgan serverlar unutilib, hisob o'sib ketishi mumkin.
- Provayderga bog'liqlik — bitta provayderning maxsus xizmatlariga chuqur bog'lanib qolish keyinchalik ko'chishni qiyinlashtiradi.
- Mas'uliyat taqsimoti — provayder infratuzilma xavfsizligini ta'minlaydi, ma'lumot va kirish huquqlarini to'g'ri sozlash esa mijoz zimmasida qoladi. Ko'pchilik sizib chiqishlar aynan noto'g'ri sozlamadan kelib chiqadi.
- Qonunchilik talablari — ba'zi ma'lumot turlarini mamlakat hududida saqlash talab qilinishi mumkin.
Asosiy tushunchalar
Virtualizatsiya bitta jismoniy serverda bir nechta mustaqil virtual mashina ishlashiga imkon beradi. Konteynerlar esa dasturni kerakli kutubxonalari bilan birga o'raydi va uni istalgan muhitda bir xil ishlashini ta'minlaydi. Avtomatik miqyoslash yuklama o'sganda yangi nusxalarni o'zi ishga tushiradi, yuklama tushganda o'chiradi.
Kichik loyihalar uchun oddiy virtual server ko'pincha yetarli bo'ladi; bulut xizmatlarining murakkab imkoniyatlari yuklama beqaror va tez o'sadigan tizimlarda o'zini oqlaydi.