Qandli diabet — organizmda qon shakarini (glyukozani) boshqarish buzilishi natijasida qonda glyukoza miqdori surunkali ravishda oshib ketadigan kasallik. Sabab insulin gormonining yetishmasligi yoki hujayralarning unga sezgirligi pasayishi bilan bog'liq.
Insulin me'da osti bezida ishlab chiqariladi va glyukozaning qondan hujayraga o'tishiga yordam beradi. Bu jarayon buzilganda glyukoza qonda to'planib qoladi.
Asosiy turlari
- 1-tur diabet — immunitet tizimi insulin ishlab chiqaruvchi hujayralarni shikastlaydi, natijada insulin deyarli ishlab chiqarilmaydi. Ko'pincha yoshlikda boshlanadi va umrbod insulin bilan davolashni talab qiladi.
- 2-tur diabet — eng keng tarqalgan tur. Hujayralar insulinga sezgirligini yo'qotadi. Ortiqcha vazn, kam harakat va irsiy moyillik bilan bog'liq.
- Homiladorlik diabeti — homiladorlik davrida yuzaga keladi va odatda tug'ruqdan keyin o'tib ketadi, biroq keyinchalik 2-tur diabet xavfini oshiradi.
Belgilari
Diqqatni tortishi kerak bo'lgan alomatlar:
- tez-tez va ko'p siyish;
- doimiy chanqoq va og'iz qurishi;
- sababsiz vazn yo'qotish;
- charchoq va holsizlik;
- ko'rishning xiralashuvi;
- yaralarning sekin bitishi;
- teri va shilliq qavatlarning tez-tez infeksiyalanishi.
2-tur diabet yillar davomida sezilarli belgisiz kechishi mumkin — shuning uchun xavf guruhidagilar uchun profilaktik tekshiruv muhim.
Asoratlari
Uzoq davom etgan yuqori qand darajasi qon tomirlar va nervlarni shikastlaydi:
- yurak-qon tomir kasalliklari xavfining ortishi;
- buyrak faoliyatining susayishi;
- ko'z to'r pardasining shikastlanishi, ko'rish qobiliyatining pasayishi;
- oyoq nervlarining zararlanishi va sekin bitadigan yaralar.
Nazorat va profilaktika
Davolash shifokor tomonidan belgilanadi, ammo turmush tarzi barcha turlarda muhim o'rin tutadi:
- muvozanatli ovqatlanish, tez hazm bo'ladigan shakarni cheklash;
- muntazam jismoniy faollik — hujayralarning insulinga sezgirligini oshiradi;
- sog'lom vaznni saqlash;
- qon bosimi va xolesterin darajasini nazorat qilish;
- chekishdan voz kechish;
- qand darajasini muntazam o'lchash va shifokor kuzatuvida bo'lish.
2-tur diabetning katta qismi turmush tarzini o'zgartirish orqali oldini olish yoki kechiktirish mumkin deb hisoblanadi.
Ushbu maqola umumiy ma'lumot beradi va tashxis yoki davolash uchun asos bo'la olmaydi. Alomatlar sezilsa shifokorga murojaat qilish zarur.