Cristiano Ronaldo dos Santos Aveiro (tug'ilgan 1985-yil 5-fevral, Funshal, Madeyra) — portugaliyalik futbolchi, hujumchi. Futbol tarixidagi eng ko'p gol urgan o'yinchi, besh karra "Oltin to'p" sovrindori va Chempionlar ligasining besh karra g'olibi. 2023-yildan beri Saudiya Arabistonining "Al-Nasr" klubida o'ynaydi va Portugaliya terma jamoasi sardori hisoblanadi.
Uning karerasi zamonaviy futbolning uch o'n yilligini qamrab oladi: Angliya, Ispaniya, Italiya va Saudiya Arabistoni chempionatlarida o'ynab, har birida gol rekordlarini yangilagan. Ronaldo nafaqat sportchi, balki global brend — ijtimoiy tarmoqlarda dunyoda eng ko'p obunachiga ega shaxs.
Bolaligi va Madeyradagi yillar
Ronaldo Atlantika okeanidagi Madeyra orolining markazi Funshalda, kambag'al oilada tug'ilgan. Otasi Joze Dinish Aveyru bog'bon va mahalliy klubda inventar bilan shug'ullanuvchi, onasi Mariya Dolores oshpaz bo'lib ishlagan. To'rt farzandning kenjasi edi. Ismidagi "Ronaldo" qismi otasining sevimli aktyori — AQSh prezidenti Ronald Reygan sharafiga qo'yilgan.
Sakkiz yoshida mahalliy "Andorinya" jamoasida to'p tepa boshladi, keyin "Nasional" klubiga o'tdi. 12 yoshida Lissabondagi "Sporting" akademiyasi uni taklif qildi — bola oilasidan ajralib, orolni tark etishga majbur bo'ldi. Aksent va kambag'alligi sababli tengdoshlari uni masxara qilgan, u ko'p yig'lagani haqida keyinchalik ochiq gapirgan.
15 yoshida unda yurak ritmi buzilishi (taxikardiya) aniqlandi. Lazer bilan operatsiya qilindi va bir necha kun ichida mashg'ulotlarga qaytdi.
Sporting: birinchi qadam
2002-yilda 17 yoshida "Sporting"ning asosiy tarkibida debyut qildi va klub tarixida bir mavsumda 16, 17, 18 va 19 yoshgacha bo'lgan barcha yosh toifalarida o'ynagan ilk futbolchi bo'ldi.
2003-yil avgustda "Sporting" yangi stadionini ochish uchun "Manchester Yunayted" bilan do'stona o'yin o'tkazdi. O'sha kechada Ronaldo ingliz himoyachilarini shu qadar qiynadiki, o'yindan keyin Yunayted futbolchilari murabbiy Aleks Fergyusondan uni sotib olishni so'rashdi. Bir necha kun ichida shartnoma imzolandi: 12,24 million funt — o'sha davr uchun o'smir futbolchiga to'langan rekord summa.
Manchester Yunayted (2003–2009)
Ronaldo Yunaytedda afsonaviy 7-raqamni oldi — Jorj Best, Erik Kantona va Devid Bekxemdan keyin. Dastlab u ko'proq nayrangbozlik qiladigan qanot o'yinchisi edi; Fergyuson uni "shou" dan natijaga o'tishga majbur qildi.
O'zgarish 2006–07 mavsumida ko'rindi: Ronaldo mavsumda 23 gol urdi va Yunayted chempionlikni qaytardi. Keyingi mavsum karerasidagi birinchi cho'qqi bo'ldi — 42 gol, Angliya chempionligi va Moskvadagi finalda "Chelsi" ustidan Chempionlar ligasi g'alabasi. 2008-yilda birinchi "Oltin to'p"ini qo'lga kiritdi.
Yunaytedda: 292 o'yin, 118 gol, uchta Angliya chempionligi va bitta Chempionlar ligasi.
Real Madrid (2009–2018): oltin davr
2009-yilda "Real Madrid" u uchun 94 million yevro to'ladi — o'sha paytdagi jahon rekordi. To'qqiz mavsum davomida Ronaldo klubning butun tarixidagi eng ko'p gol urgan o'yinchisiga aylandi: 438 o'yinda 450 gol. Bu ko'rsatkich hozirgacha buzilmagan.
Bu davrda u to'rtta Chempionlar ligasini (2014, 2016, 2017, 2018) qo'lga kiritdi, shundan uchtasi ketma-ket. 2013, 2014, 2016 va 2017-yillarda yana to'rt marta "Oltin to'p" oldi.
Eng esda qolarli lahzalar orasida 2014-yilgi "La Desima" finali, 2017-yilgi Kardiff finalidagi dubl va 2018-yilda "Yuventus" darvozasiga urilgan qaychisimon zarba bor — o'sha gol uchun Turin stadioni raqib futbolchisini tik turib olqishlagan edi.
Yuventus va Yunaytedga qaytish
2018-yilda 33 yoshida Italiyaga ko'chdi. "Yuventus"da uch mavsumda 134 o'yinda 101 gol urib, ikki marta Seriya A chempioni bo'ldi, biroq klub kutgan Chempionlar ligasi kelmadi.
2021-yil avgustda 12 yildan so'ng "Manchester Yunayted"ga qaytdi va birinchi mavsumda jamoaning eng ko'p gol urgan futbolchisi bo'ldi (24 gol). Ammo jamoa natijalari yomonlashdi; 2022-yil noyabrda telejurnalist Piers Morgan bilan keskin intervyudan so'ng shartnoma o'zaro kelishuv asosida bekor qilindi.
Al-Nasr va Saudiya davri
2023-yil yanvarda Ronaldo Saudiya Arabistonining "Al-Nasr" klubiga qo'shildi. Bu shartnoma Yaqin Sharq futboliga global e'tiborni qaratdi va keyingi yillarda Benzema, Neymar, Mane kabi yulduzlarning ko'chishiga yo'l ochdi.
Saudiya chempionatida u birinchi mavsumidayoq rekord darajada gol urdi va 2023-yilda kalendar yil bo'yicha dunyoda eng ko'p gol urgan futbolchi bo'ldi — 40 yoshga yaqinlashib ham.
Portugaliya terma jamoasi
Terma jamoada 2003-yildan beri o'ynaydi. Uzoq yillar davomida Portugaliya "Ronaldoga bog'liq jamoa" deb tanqid qilinardi; bunga javob 2016-yilda keldi.
Fransiyadagi Yevropa chempionati finalida Ronaldo 25-daqiqada jarohat tufayli maydonni tark etdi, ammo chetda murabbiy kabi jamoani ruhlantirdi. Portugaliya 1:0 hisobida yutdi — mamlakat tarixidagi birinchi yirik trofey. 2019-yilda Millatlar ligasi ham qo'shildi.
Ronaldo — beshta jahon chempionatida (2006, 2010, 2014, 2018, 2022) gol urgan tarixdagi birinchi futbolchi. Shuningdek, erkaklar terma jamoalari tarixida eng ko'p o'yin o'ynagan va eng ko'p gol urgan o'yinchi: 130 dan ortiq xalqaro gol.
Raqamlar va rekordlar
- 900+ — karerasidagi rasmiy gollar soni (bu marraga 2024-yil sentabrda yetgan, tarixda birinchi bo'lib)
- 5 — "Oltin to'p" (2008, 2013, 2014, 2016, 2017)
- 5 — UEFA Chempionlar ligasi kubogi
- 140+ — Chempionlar ligasidagi gollar, turnir tarixidagi rekord
- 450 — "Real Madrid" uchun urilgan gollar, klub rekordi
- 200+ — Portugaliya terma jamoasidagi o'yinlar; bu marraga yetgan birinchi erkak futbolchi
- 4 — "Oltin butsa" (Yevropadagi eng ko'p gol urgani uchun)
Ko'rsatkichlar 2026-yil boshiga ko'ra.
O'yin uslubi
Karerasining boshida Ronaldo klassik chap qanot o'yinchisi edi: tezlik, aldamchi harakatlar, uzoqdan zarbalar. Yoshi ulg'aygan sari u markaziy hujumchiga aylandi — jarima maydonchasida pozitsiya egallash, boshdan zarba va bir tegishda gol urish asosiy quroliga aylandi.
Uning boshdan zarbasi alohida o'rganilgan: sakrash balandligi 70 sm dan oshadi, bu ko'plab basketbolchilar ko'rsatkichidan yuqori. Jismoniy tayyorgarlikka bo'lgan qat'iy munosabati — qat'iy parhez, kuniga bir necha marta mashg'ulot, uyqu rejimi — sport tibbiyotida namuna sifatida keltiriladi.
Shaxsiy hayoti
Ronaldoning besh farzandi bor: Kristiano kichik, egizaklar Eva va Mateo, Alana va Bella. 2022-yil aprelda o'g'li Anxel tug'ilish paytida vafot etdi. Uzoq yillik hamrohi — argentinalik model Jorjina Rodriges.
Otasi 2005-yilda jigar kasalligidan vafot etgan; shundan keyin Ronaldo spirtli ichimlik ichmasligini bir necha bor aytgan. Shu sababdan u qon topshiruvchi sifatida ham faol — tatuirovka qildirmasligining sababi ham shu.
Xayriya va jamoat faoliyati
Ronaldo bir necha bor yirik xayriya ishlarini amalga oshirgan: Nepaldagi zilzila, Suriya qochqinlari va bolalar shifoxonalari uchun mablag' ajratgan; Funshaldagi tug'ruqxona onkologiya bo'limini moliyalashtirgan. 2015-yilda "eng saxovatli sportchi" deb tan olingan.
Uning nomi bilan Madeyra aeroporti atalgan (2017), Funshalda esa CR7 muzeyi ishlaydi.
Brend va biznes
CR7 — kiyim, poyabzal, atir, mehmonxona va fitnes tarmoqlarini o'z ichiga olgan brend. Ronaldo Instagramda dunyodagi eng ko'p obunachiga ega shaxs bo'lib, bu unga sport dunyosidagi eng yuqori reklama daromadlarini keltiradi.
2023-yildan boshlab u YouTube kanalini ham ochdi va platformaning eng tez o'sish rekordini yangiladi.
Meros
Ronaldo va Lionel Messi o'rtasidagi raqobat futbol tarixidagi eng uzoq davom etgan qarama-qarshilik bo'ldi — ikkalasi ham o'n besh yildan ortiq eng yuqori darajada o'ynadi va bir-birini yangi cho'qqilarga majburladi.
Ronaldoning merosi faqat gollar bilan o'lchanmaydi. U tabiiy iste'dodga tayanmasdan, mehnat va intizom bilan cho'qqiga chiqish mumkinligini ko'rsatgan futbolchi sifatida eslanadi. Bugungi kunda ko'plab yosh sportchilar uchun uning mashg'ulot rejimi va professional yondashuvi asosiy o'rnak bo'lib qolmoqda.
Rasm: YantsImages, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.